Bologna Süreci ve İlişkili Kavramlar: EHEA / QF-EHEA / EQF-LLL / TYÇ / TYYÇ / AKTS / Program Yeterlilikleri / Ders Bilgi Paketleri / Diploma Eki / Kalite Güvencesi / Akreditasyon
1- Bologna Süreci Nedir?
1999 yılında Bologna Bildirgesi ile başlayan ve birbiriyle tam uyumlu bir Avrupa Yükseköğretim Alanı (AYA) (European Higher Education Area (EHEA)) oluşturmayı, kalite güvence mekanizmalarını güçlendirmeyi ve rekabet gücünü yükseltmeyi hedefleyen bir işbirliği sürecidir. Bu süreç kapsamında, lisans, yüksek lisans ve doktora olmak üzere üç düzeyli bir derece sistemi yer alır.
2- Bologna’nın Dayandığı Ortak Temeller Nelerdir?
Ortak temeller, ifade özgürlüğünü, kurumlar için özerkliği, bağımsız öğrenci birliklerini, akademik özgürlüğü, öğrencilerin ve akademik personelin serbest dolaşımını kapsar.
3- Bologna Sürecinin Temel Mantığı Nedir?
Öğrencisinin öğrendiğini kanıtlayan öğrenme çıktıları temelli eğitim modeli uygulayan ve yaşam boyu öğrenmeyi desteleyen nitelikli kurumlar oluşturmaktır.
4- Bologna Sürecine Üye Ülkeler Hangileridir?
Almanya, Andora, Arnavutluk, Avusturya, Azerbaycan, Belarus, Belçika, Birleşik Krallık, Bosna ve Hersek, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Ermenistan, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, İzlanda, Karadağ, Kazakistan, Kıbrıs, Kuzey Makedonya, Moldova, Montenegro, Letonya, Lihtenştayn, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya Federasyonu, San Marino, Sırbistan, Slovak Cumhuriyeti, Slovenya, Türkiye, Ukrayna, Vatikan, Yunanistan.
5- Yeterlilik Çerçeveleri
Avrupa Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi (The Framework for Qualifications of the European Higher Education Area (QF-EHEA)), öğrenme çıktıları temelli 8 düzeyli ortak referans çerçevesi olan Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi (European Qualifications Framework for Lifelong Learning (EQF-LLL)) ile uyumludur.
5.1. Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi (TYYÇ) : QF-EHEA ile uyumlu olarak Türkiye’deki yükseköğretim yeterliliklerin sınıflandırıldığı ulusal çerçevedir. 5. düzeyden itibaren önlisans (QF-EHEA’da short cycle), lisans, yüksek lisans ve doktora/tıpta uzmanlığı içine alır (Şekil 1). TYYÇ’ye göre yeterlilikler 3 ana boyutta toplanır: a) bilgi, b) beceri, c) yetkinlik. Yetkinlik, bağımsız çalışabilme ve sorumluluk alabilmeyi, öğrenme yetkinliğini, iletişim ve sosyal yetkinliği ve alana özgü ve mesleki yetkinliği kapsar.
Şekil 1. Sekiz düzeyli Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) ve 5. düzeyden itibaren Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi (TYYÇ).
6- Bologna Sürecinin Temel Bileşenleri Nelerdir?
6.1. Üç Düzeyli Derece Sistemi: Bologna süreci, lisans, yüksek lisans ve doktora olmak üzere standardize üç düzeyli derece sistemine odaklanır.
6.2. Ders Bilgi Paketleri: Üç döngülü öğrenimin her döngüsü için ders ve/veya kurul bilgi paketleri oluşturulur. Ders bilgi paketleri kısaca dersin amacını, öğrenme çıktılarını, haftalara göre içerik tablolarını, Avrupa Kredi Transfer Sistemi (AKTS) iş yükü tablosunu, ölçme-değerlendirme yöntemlerini ve yararlanılan kaynakları kapsayacak şekilde hazırlanır.
6.4. Öğrenme Çıktıları: Öğrenci merkezlidir. Öğrenme çıktıları, bir öğrencinin bir dersin veya programın sonunda neyi bildiğini, anladığını ve yapabildiğini ölçülebilir olarak ifade etmelidir. Bir ders için öğrenme çıktısı sayısının 5-10 madde olarak belirlenmesi uygundur. Iyi bir öğrenme çıktısı hazırlarken a) ölçülebilir, b) açık (yoruma kapalı), c) gözlenebilir, ç) öğrenci merkezli, d) gerçekçi (ders süresinde kazanılabilir) olmasına dikkat edilmelidir. Öğrenme çıktıları, Bloom taksonomisi düzeyine göre a) bilgi, b) beceri) ve c) yetkinlik başlıkları altında gruplandırılır (Tablo 1.). Ayrıca ders bilgi paketlerinde öğrenme çıktılarının, program çıktıları ve TYYÇ’yle ilişkilendirildiği matriksler hazırlanmalıdır (Tablo 2).
Tablo 1. Bloom düzeyine göre öğrenme çıktıları hazırlanırken kullanılacak fiillere ve ölçme yöntemlerine örnekler
|
Bloom düzeyi |
Fiiler |
Ölçme Yöntemi |
|
Hatırlama |
…. tanımlar |
ÇSS |
|
Anlama |
…. açıklar |
Kısa cevaplı soru |
|
Uygulama |
…. uygular |
Pratik/OSCE |
|
Analiz |
…. karşılaştırır |
Vaka sorusu |
|
Değerlendirme |
…. değerlendirir |
Klinik tartışma |
|
Yaratma |
…. geliştirir |
Proje/araştırma |
ÇSS: çoktan seçmeli soru, OSCE: Objektif yapılandırılmış klinik sınav
Tablo 2. Öğrenme çıktılarının program çıktıları ile ilişkilendirildiği matriks örneği.
|
Program Çıktıları |
ÖÇ-1 |
ÖÇ-2 |
ÖÇ-3 |
ÖÇ-4 |
ÖÇ-5 |
ÖÇ-6 |
ÖÇ-7 |
ÖÇ-8 |
|
|
Bilgi |
PÇ-1 |
|
X |
|
|
|
|
|
|
|
PÇ-2 |
|
|
|
X |
|
|
|
|
|
|
PÇ-3 |
X |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Beceri |
PÇ-4 |
X |
|
|
|
|
|
|
|
|
PÇ-5 |
|
|
X |
|
|
|
|
|
|
|
PÇ-6 |
|
|
X |
|
|
|
|
|
|
|
PÇ-7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
PÇ-8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Yetkinlik |
PÇ-9 |
|
|
|
|
X |
|
|
|
|
PÇ-10 |
|
|
|
|
|
X |
|
|
|
|
PÇ-11 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
PÇ-12 |
|
|
|
|
|
|
X |
|
|
|
PÇ-13 |
|
|
|
|
|
|
|
X |
|
ÖÇ: öğrenme çıktısı, PÇ: program çıktısı
6.5. Program Yeterlilikleri / Çıktıları: Bölüm mezununun hangi bilgi, beceri ve yetkinliklere sahip olacağının, bilgi, beceri ve yetkinlik başlıkları altında TYYÇ ile uyumlu olarak sınıflandırılmasıyla hazırlanır. Program yeterlilikleri hazırlanırken Bloom Taksonomisi’ne uygun filler kullanılır. Program çıktısı sayısının 12-15 arasında olması uygundur. Çok fazla sayıda program çıktısının yönetimi zordur. Program çıktıları, ölçülebilir, açık, mezun düzeyine uygun, gözlenebilir ve yetkinlik odaklı olmalıdır.
6.6. Ölçme-Değerlendirme: Öğrenme çıktılarının gerçekten kazanılıp kazanılmadığını gösteren temel kalite aracıdır. Ölçme, öğrencinin bilgi, beceri ve yetkinlik düzeyini belirleme sürecini; değerlendirme, ölçüm sonuçlarının yorumlanması ve karar sürecini yansıtır. Öğrenme çıktıları, öğretme yöntemleri ve ölçme yöntemleri birbirleriyle uyumlu olmalıdır (Tablo 1). Ölçme-değerlendirme sonuçları program çıktılarının kazanılma düzeyini gösterir, kalite süreçlerinde kullanılır, akreditasyon kanıtı olur.
6.7. Diploma Eki: Mezunlara verilen, eğitimin uluslararası tanınırlığını artıran belgedir (Tablo 3.).
1. INFORMATION IDENTIFYING THE HOLDER OF THE QUALIFICATION1.1 Last name(s): XXXX 1.2 Firstname(s): XXXXXX 1.3 Date of birth: 1X March 20XX 1.4 Student identification number: 202012XXX |
||||||||||||||||||||||||
2. INFORMATION IDENTIFYING THE QUALIFICATION2.1 Name of qualification and title conferred: Doctor of Medicine (Tıp Doktoru – MD) The qualification confers the nationally recognized professional title “Medical Doctor”. 2.2 Main field(s) of study: Medicine 2.3 Name and status of awarding institution: X University, Faculty of Medicine (Public University) X University is a public higher education institution established under Higher Education Law No. 2547 and operates under the coordination of the Council of Higher Education (YÖK). The institution is subject to external quality assurance conducted by the Higher Education Quality Council of Türkiye (THEQC) in accordance with the European Standards and Guidelines (ESG). 2.4 Name and status of institution administering studies: Same as 2.3. 2.5 Language(s) of instruction/examination: Turkish (partially supported by English) |
||||||||||||||||||||||||
|
3. INFORMATION ON THE LEVEL AND DURATION OF THE QUALIFICATION 3.1 Level of qualification: Integrated long-cycle degree in Medicine corresponding to: - Level 7 of the Turkish Qualifications Framework for Higher Education (TYYÇ) - Second Cycle of the Qualifications Framework of the European Higher Education Area (QF-EHEA) - Level 7 of the European Qualifications Framework (EQF) 3.2 Official duration of programme: 6 years (360 ECTS credits) 3.3 Access requirements: Admission through national central university entrance examination conducted by ÖSYM following completion of secondary education. |
||||||||||||||||||||||||
4. INFORMATION ON THE PROGRAMME COMPLETED AND THE RESULTS OBTAINED4.1 Mode of study: Full-time 4.2 Programme learning outcomes: Upon successful completion of the programme, the graduate: - Integrates basic, clinical and behavioral sciences in medical practice. - Obtains medical history and performs physical examination competently. - Develops differential diagnosis and clinical management plans. - Applies evidence-based medicine principles. - Performs essential clinical procedures. - Demonstrates ethical and professional responsibility. - Communicates effectively with patients and healthcare teams. - Engages in lifelong learning and professional development. 4.3 Programme details: The programme consists of Basic Medical Sciences (Years 1–3), Clinical Sciences (Years 4–5), and Internship (Year 6). Total credits earned: 360 ECTS Cumulative GPA: 3.42 / 4.00 4.4 Grading system and grade distribution tableGrades are awarded on a 100-point scale converted into a 4.00 GPA system. Minimum passing grade: 60/100
4.5 Overall classification: Successfully Completed |
||||||||||||||||||||||||
5. INFORMATION ON THE FUNCTION OF THE QUALIFICATION5.1 Access to further study: This qualification provides access to Medical Specialty Training (Residency Programmes) and Doctoral programmes. 5.2 Access to a regulated profession: This qualification allows the holder to practise medicine in Türkiye upon registration with the Ministry of Health in accordance with national legislation. |
||||||||||||||||||||||||
6. ADDITIONAL INFORMATIONThe programme is structured in accordance with the Bologna Process and uses the European Credit Transfer and Accumulation System (ECTS). Further information: www.xuniversity.edu.tr |
||||||||||||||||||||||||
7. CERTIFICATION OF THE SUPPLEMENTDate of issue: 15 July 2026 Name: Prof. Dr. [Name Surname] Capacity: Dean of Faculty of Medicine Signature and Official Seal |
||||||||||||||||||||||||
8. INFORMATION ON THE NATIONAL HIGHER EDUCATION SYSTEMThe Turkish higher education system is regulated by Higher Education Law No. 2547 and coordinated by the Council of Higher Education (YÖK). Higher education institutions include universities, institutes of technology, and other higher education institutions. Admission to higher education is based on completion of secondary education and success in a national centralized entrance examination administered by ÖSYM. Türkiye is a member of the European Higher Education Area (EHEA) and implements the Bologna Process principles, including the European Credit Transfer and Accumulation System (ECTS), Diploma Supplement, and quality assurance mechanisms. The Turkish Qualifications Framework for Higher Education (TYYÇ) is compatible with the Qualifications Framework of the EHEA (QF-EHEA) and referenced to Level 7 of the European Qualifications Framework (EQF) for this qualification. Quality assurance is conducted by the Higher Education Quality Council of Türkiye (THEQC), which operates in alignment with the European Standards and Guidelines (ESG). |
6.8. Kalite Güvencesi: Bologna’nın temel hedeflerinden biri olan Avrupa’da karşılıklı güven oluşturmak, kalite güvencesi ile mümkündür. Bir yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretim faaliyetlerinin belirlenen standartlara uygun yürütüldüğünü sistematik olarak güvence altına alma sürecidir. Temel soru: ‘Bu program gerçekten vaat ettiği mezunu yetiştiriyor mu?’dur. ‘Standards and Guidelines for Quality Assurance in the European Higher Education Area (ESG)’, Bologna sürecinin kalite standartlarıdır. ESG’nin temel alanları, iç ve dış kalite güvencesi ve değerlendirme yapan kuruluşları kapsar.
6.7.1.İç kalite güvencesi: Eğitim programları (öğrenme çıktıları, AKTS, ders bilgi paketleri), ölçme-değerlendirme, öğrenci anketleri, akademik süreçler (danışmanlık, stajlar, klinik uygulamalar) ve sürekli iyileştirmeyi (Planla / Uygula / Kontrol et / Önlem Al – PUKÖ) kapsar.
6.7.2.Dış kalite güvencesi: Kurumun dış kuruluşlar tarafından değerlendirilmesidir. Türkiye’de Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK), yükseköğretim kurumlarında ulusal ve uluslararası kalite standartlarına göre iç ve dış kalite güvence ve akreditasyon süreçlerini değerlendirir ve yönetir. Bağımsız dış değerlendirme kurumlarını yetkilendirir.
6.9. Akreditasyon: Bir kurumun (Ör.: üniversite) veya bir programın (Ör.: fakülte/bölüm) belirli kalite standartlarını karşıladığının sistematik dış değerlendirme sürecidir. Sürekli işleyen bir kalite güvence döngüsüdür. Akreditasyon sürecinde, AKTS, öğrenme çıktıları, diploma eki, kalite sistemi, öğrenci merkezlilik gibi Bologna’nın temel bileşenleri değerlendirilir. Örneğin, Tıp Eğitimi Programlarını Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (TEPDAD), YÖKAK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız bir akreditasyon kuruluşudur. Bir kurum akreditasyon sürecinde sırasıyla a) yetkin bir organizasyon yapılanması sağlamalı, b) mevcut durum analizini yapmalı, c) iyileştirmeleri planlamalı ve hayata geçirmeli, ç) belgeleri derlemeli / revize etmeli / hazırlamalı (anabilim dalı bazlı) ve d) öz değerlendirme raporu hazırlamalıdır.
Bize Sorun!
